Czy zastanawiałaś/eś się kiedyś, jak ważny jest odpowiedni poziom żelaza w Twoim organizmie ? Badanie ferrytyny to jeden z najprostszych sposobów, aby sprawdzić, jak wyglądają Twoje zapasy wspomnianego pierwiastka. W tym artykule postaram się po krótce wyjaśnić Ci, czym jest ferrytyna, kiedy warto ją zbadać, jak się przygotować do badania oraz co mogą oznaczać wyniki. Dowiesz się także, na co może wskazywać zbyt niski lub wysoki poziom ferrytyny, jednak pamiętaj…wpis ma tylko i wyłącznie charakter informacyjny i wyniki zawsze powinno się skonsultować ze specjalistą. Samodzielne próby interpretacji mogą prowadzić do błędnych wniosków i niejednokrotnie zbędnego stresu:)
Co to jest ferrytyna?
Ferrytyna to białko magazynujące żelazo w Twoim organizmie. Działa jak „magazyn”, który przechowuje żelazo i uwalnia je w momencie, gdy Twój organizm tego potrzebuje. To właśnie dzięki ferrytynie możliwe jest utrzymanie równowagi żelazowej w organizmie.
Najwięcej ferrytyny znajduje się w wątrobie, śledzionie i szpiku kostnym, ale jej śladowe ilości krążą również we krwi. To właśnie tę ilość bada się w laboratorium. Żelazo, które magazynuje ferrytyna, jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania Twojego organizmu, wspierając m.in. produkcję hemoglobiny, transport tlenu oraz metabolizm komórkowy.
Dlaczego ferrytyna jest tak ważna? Ponieważ jej poziom wskazuje, czy w Twoim organizmie nie brakuje żelaza, czy nie toczy się jakiś stan zapalny lub czy po prostu żelazo nie gromadzi się w nadmiarze, co również może być szkodliwe.
Kiedy warto zbadać ferrytynę?
Badanie ferrytyny wykonuje się w różnych sytuacjach zdrowotnych. Powinnaś/eś je rozważyć, jeśli:
- Masz objawy niedoboru żelaza – np. zmęczenie, bladość skóry, łamliwość paznokci, zawroty głowy czy wypadanie włosów. Ferrytynę warto również zbadać, jeśli od dłuższego czasu stosujesz na własną rękę ścisłą dietę wegetariańską i nie konsultowałaś/eś tego wcześniej z dietetykiem.
- Podejrzewasz anemię – ferrytyna to jeden z kluczowych wskaźników diagnostycznych w tym wypadku, w związku z czym może potwierdzić anemię lub ją wykluczyć. Warto pamiętać jednak, że ferrytyna jest również białkiem ostrej fazy i może nie odzwierciedlać w sposób prawidłowy zapasów żelaza w organizmie, gdy toczy się w nim stan zapalny.
- Zmagasz się z przewlekłymi chorobami – ferrytyna pomaga w monitorowaniu stanów zapalnych.
- Obawiasz się nadmiaru żelaza – jeśli suplementujesz żelazo lub chorujesz np. na hemochromatozę, która prowadzi do nadmiaru żelaza i uszkodzenia narządów.
Regularne badanie ferrytyny jest również zalecane osobom z przewlekłymi chorobami, takimi jak reumatoidalne zapalenie stawów czy nowotwory.
Jak przygotować się do badania i jak wygląda jego przebieg?
Badanie ferrytyny jest proste i polega na pobraniu próbki krwi z żyły łokciowej. Aby jednak uniknąć zafałszowania wyników, do badania warto się wcześniej dobrze przygotować:
- Przyjdź na czczo – unikaj jedzenia przez co najmniej 8–12 godzin przed badaniem.
- Zrezygnuj z alkoholu – przynajmniej dzień przed badaniem (najlepiej dłużej).
- Unikaj wysiłku fizycznego – intensywny trening może wpłynąć na wynik badania.
- Poinformuj lekarza o lekach i suplementach – szczególnie jeśli przyjmujesz preparaty z żelazem, które mogą zaburzyć wynik.
Samo badanie trwa zaledwie kilka minut. Próbka Twojej krwi zostanie przesłana do laboratorium, gdzie określi się poziom ferrytyny w surowicy. Wyniki są zwykle dostępne już następnego dnia lub jeszcze tego samego w formie on-line.
Jak interpretować wyniki ferrytyny?
Normy ferrytyny różnią się w zależności od płci, wieku i laboratorium. Najczęściej przyjmowane wartości referencyjne to:
- Kobiety: 10–120 ng/ml
- Mężczyźni: 20–250 ng/ml
- Dzieci: 7–140 ng/ml
Pamiętaj jednak, aby badania zawsze wykonywać w tym samym laboratorium, ponieważ częste różnice w normach referencyjnych pomiędzy poszczególnymi laboratoriami powodują, że czasami dwa wyniki z danego okresu czasu z dwóch różnych laboratoriów mogą być trudne lub niemożliwe do prawidłowej interpretacji.
Co oznacza wynik:
- Niska ferrytyna: Wskazuje najczęściej na niedobór żelaza, który może być wynikiem niewłaściwej diety, problemów z wchłanianiem np. w chorobach i zaburzeniach pracy przewodu pokarmowego (np. w celiakii) lub utraty krwi (np. obfite miesiączki, krwawienie z przewodu pokarmowego).
- Wysoka ferrytyna: Może świadczyć o nadmiarze żelaza, stanach zapalnych lub chorobach wątroby.
Zawsze pamiętaj, aby skonsultować wyniki ze specjalistą, który pomoże Ci określić przyczynę nieprawidłowości i przede wszystkim zinterpretuje wynik w sposób prawidłowy.
Zadbaj o swoje zdrowie – ferrytyna Ci w tym pomoże!
Badanie ferrytyny to prosty i skuteczny sposób, aby dowiedzieć się więcej o swoim zdrowiu. Regularna kontrola tego wskaźnika pozwala wcześnie wykrywać niedobory żelaza, stany zapalne czy choroby związane z nadmiarem żelaza. Nie ignoruj sygnałów, które wysyła Twoje ciało – Twoje zdrowie zaczyna się od wiedzy o sobie!
